محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1556
مرآة البلدان ( فارسى )
خان يوزباشى غلامان مخصوص ، قراخان سركردهء سوارهء درهجزى ، محمد خان بيگلربيگى هزاره ، خان سوار خان سركردهء هزاره . سوارهء مأمور : از ملتزمين ركاب همايون : غلامان مخصوص ، غلامان نصرت ، سوارهء مهاجر ، سوارهء دويرن ، سوارهء اينانلو ، سواره قورت بيگلو ، از سوارهء خراسانى : شادلو ، زعفرانلو ، درهجزى ، هزاره ، جوينى ، جاجرمى . على خان گرجى پيشخدمت خاصه را نيز با مأمورين حكم به همراهى فرمودند . روز هشتم موكب فيروز از بجنورد تشريففرماى فيروزه گرديد . از بجنورد به فيروزه دو فرسنگ است . روز نهم از فيروزه به چهار بيد نزول اجلال فرمودند . از فيروزه تا چهار بيد چهار فرسنگ مىباشد . روز دهم چهارده سنخاص مضرب خيام معلى گرديد . از چهار بيد تا چهارده پنج فرسنگ است . چون يكى از معابر حقيقى تراكمه كه بهسمت عباسآباد و بسطام و غيره مىرود از دهنهء سنخاص و از اين بيابان فاصلهء جاجرم و اسفراين است كه منتهى به كبابها و كلاتها كشته از دهنهء زيدر بهسمت بيارجمند مىرود و يا از دهنهء ايازدوكلن به ميان دشت و عباسآباد و يا از شيخ مرتضى على ميدان عبور نموده به مغز و كيلان و از آنجا به خيرآباد و دهات زيرستاق مىرود حكم همايون شد در تمام آن گذرها قراولخانهها و قلعهجات بنا نمايند خاصه در سد بند و گذر معروف كه به صحراى شوغان مىآيند و يكى موسوم بهدشت و يكى به رباط - عشق و يكى به ارمدلو موسوم است در هذه السنه قلاع بنا كنند و قراولخانههاى معتبر بسازند و چند خانوارى درآن قلاع ساكن نمايند تا راه از شوايب خطر مصون ماند . روز يازدهم موكب معلى به جاجرم تشريففرما گرديد . از چارده به جاجرم هشت فرسنگ است و شرح جغرافيائى آن در حرف جيم بيايد . در بين راه ميرزا رحيم سركردهء سوارهء جاجرمى و ميرزا فتحعلى نايب الحكومهء جاجرم و يك صد نفر سوار جاجرمى به تقبيل ركاب اعلى سربلند گرديدند . نواب جهانسوز ميرزا حاكم شاهرود كه دراين اوان در نردين بود به زيارت آستان همايون مبادرت نموده به توسط اعتماد السلطنه حاجى على خان كه وكالت ايالت شاهرود و بسطام و نردين و جاجرم